O REAF-CGE presenta a vixésima edición do estudo Panorama da fiscalidade autonómica e foral 2021

0

O pasado 24 de marzo presentouse en Madrid a vixésima edición do informe Panorama da fiscalidade autonómica e foral 2021, estudo elaborado polo REAF-CGE, que cada ano pon ao dispor da sociedade a análise do desenvolvemento normativo que cada Comunidade Autónoma ha feito dos tributos cedidos e dos impostos propios, constituíndo ademais unha guía imprescindible para que os contribuíntes poidan cumprir coas súas obrigacións fiscais nos diferentes territorios. 

No acto de presentación tomaron parte Valentín Pich, Presidente do Consello Xeral Agustín Fernández,  Presidente do REAF-CGE; Miguel Ángel Cale, Vogal do Consello Directivo do REAF-CGE - Colexio Vasco de Economistas; Luís do Amo, Secretario Técnico do REAF-CGE; Raquel Xurado, Responsable do Servizo de Consultas do REAF-CGE; Rubén Gimeno, Director do Servizo de Estudos do REAF-CGE, e María José Portillo, Directora da Cátedra de Facenda Territorial na Universidade de Murcia.

Como conclusións principais, os fiscalistas do REAF constatan que a competencia fiscal á baixa só xeneralízase en Sucesións e Doazóns; en Renda e Patrimonio unhas Comunidades soben e outras baixan; e, en Transmisións Patrimoniais e Actos Xurídicos Documentados, a tendencia dominante é a incrementalos.

Por outra banda, conclúese unha vez máis que persiste un exceso regulatorio –858 medidas– con infinidade de páxinas de boletíns autonómicos cheas de, nalgúns casos, teóricos beneficios fiscais sometidos a multitude de condicións que, ao final, afectan a moi poucos contribuíntes, mentres que, pola contra,  sorprende que as Comunidades Autónomas haxan tomado poucas medidas fiscais relativas á Covid-19.

Entre as novidades máis destacables para 2021, destacan as seguintes:

  • En IRPF: Andalucía e a Región de Murcia rebaixan un pouco as súas tarifas autonómicas, mentres que a Comunidade Valenciana engade tramos para rendas altas incrementando o marxinal máximo. As tributación agregada suma de cota estatal e autonómica de todos os contribuíntes con rendas superiores a 300.000€ verase incrementada este ano polo aumento de 2 puntos na tarifa estatal.
  • En IP: A Comunidade Valenciana incrementa o importe para pagar pola rebaixa do mínimo exento e o aumento do marxinal máximo. Tamén sobe a tributación nas Comunidades que non regularon tarifa propia pola subida de 1 punto no marxinal máximo da tarifa establecida polo Estado que se aplica por defecto.
  • En Sucesións e Doazóns e en Transmisións Patrimoniais e Actos Xurídicos Documentados prodúcense poucas modificacións para este ano.

 

Estas son as principais tendencias que se observan:

  • No IRPF, as principais diferenzas prodúcense pola regulación das tarifas, establecéndose multitude de deducións, con custo recadatorio limitado, para favorecer a natalidade, axudar a contribuíntes que teñen que atender situacións especiais de discapacidade, tentar paliar o despoboamento rural, favorecer comportamentos positivos para o medioambiente e, como algo máis novo, regulando algúns beneficios fiscais para vítimas de violencia de xénero ou relacionados coa Covid-19, aínda que, normalmente, só pódenllos aplicar as rendas medias-baixas.
  • No Imposto sobre o Patrimonio, o máis rechamante é que catro Comunidades –Aragón, Cataluña, Estremadura e Comunidade Valenciana– reduciron os mínimos exentos; que bastantes teñen tarifas máis elevadas que a estatal; e que en Madrid non se paga este tributo.
  • No Imposto sobre Sucesións e Doazóns, desde hai tempo prodúcese unha competencia fiscal á baixa cando os contribuíntes son familiares próximos do causante ou do doante.
  • En sentido contrario, nas modalidades de Transmisións Patrimoniais Onerosas ou de Actos Xurídicos Documentados, en xeral, tentouse mitigar a caída da recadación, pola perda de vigor do sector inmobiliario, cun incremento dos tipos impositivos.

 

Do estudo pódense extraer as seguintes notas de interese:

 

  1. A recadación por impostos propios é o 2,1% dos ingresos tributarios das CCAA e a recadación por cada habitante é moi dispar. Mentres que en Baleares supón 188,7€/h, en Castela-A Mancha menos de 10€/h.
  2. Os impostos propios de carácter ambiental supoñen o 68,5% da recadación por impostos propios.
  3. Respecto a os impostos propios, sería conveniente contar cun patrón común para o establecemento de tributos que graven o mesmo obxecto impoñible, pois cada autonomía establece o imposto dun modo diferente, en moitos casos para facer tributar ao mesmo feito impoñible. Por iso, poderíase proceder a unha harmonización dos tributos propios que contemplase os principais elementos configuradores do tributo.
  4. Os ingresos tributarios ligados ao financiamento das CCAA, en xeral, evolucionaron positivamente despois da crise financeira. Isto foi así, especialmente, nos cedidos parcialmente como o IRPF e o IVE/IVE. No caso de tributos cedidos totalmente a cousa foi distinta por diferentes motivos: pola súa regulación –IP e ISD-; ou pola picada da burbulla inmobiliaria –ITPyAJD–. No mesmo sentido evolucionaron os ingresos tributarios do Estado, coa excepción do IS, aínda que o ano de referencia, 2007, sexa totalmente atípico.
  5. A falta da recadación do mes de decembro de 2020, é probable que a recadación total do Estado nese exercicio, cunha caída do PIB superior ao 11%, descenda entre un 10 (21.000M€) e un 9% (19.000M€).
  6. No IRPF o máis importante de 2021 foi a subida en 2 puntos do marxinal máximo da tarifa estatal. En canto ás escalas autonómicas, rebaixárona un pouco Andalucía e Murcia e subiuna, nos tramos máis elevados, a Comunidade Valenciana. Isto dá como resultado un panorama con tipos máximos que van desde o 45,5 ao 54%.
  7. En IP todas as Comunidades que non regularon a tarifa ven como se lle incrementa o marxinal máximo aos cidadáns con patrimonios de máis de 11M€ e prodúcense poucas modificacións –rebaixa da tarifa Andalucía e, na Comunidade Valenciana, rebáixase o mínimo exento e sóbese a tarifa–. En definitiva, en todas as Comunidades, incluídas as forais, páganse unhas cantidades considerables, excepto en Madrid, onde está bonificado ao 100%.
  8. En ISD a competencia fiscal prodúcese á baixa cando os adquirentes son familiares próximos.
  9. En ITP e AJD, se nos fixamos nos tipos da normativa estatal, que se aplican por defecto, a maior parte das CCAA optaron por elevalos.
  10. A normativa en tributos cedidos xeralmente é moi extensa –858 medidas– e confusa, polo que se fai difícil o coñecemento e cumprimento da mesma polos contribuíntes.
  11. Parece necesario reflexionar sobre o mantemento ou non de determinados tributos e a capacidade normativa das CCAA sobre os mesmos. É o caso do IP, ISD e da modalidade de AJD do Imposto sobre Transmisións. Esta reflexión debería facerse no marco do novo sistema de financiamento das CCAA, cuxo establecemento parece inaprazable.
  12. Hai que resaltar un problema nas notificacións dos procedementos tributarios que afectan a CCAA e Entidades Locais: é preciso que se implante, definitivamente e sen máis aprazamentos, o punto único de notificacións (previsto para o 2 de abril).
  13. Unha das reformas que temos pendentes é a da fiscalidade ambiental. Á parte de introducir tributos que teñan esta cualificativo –cousa que sucede coa maior parte dos impostos propios–, as CCAA regularon moitos incentivos para mellorar o comportamento dos contribuíntes neste aspecto, o que hai que valorar positivamente.
  14. Se ao fisco estatal achácaselle que tomase poucas medidas para paliar os efectos do Covid, as CCAA estableceron aínda menos. En especial, é imprescindible que se establezan modificacións para que non se perdan os incentivos fiscais aplicados ao incumprir requisitos pola situación de 2020-2021.

 

Como culminación de todo isto, o Informe (que está dispoñible para descargar na biblioteca web, carpeta Tributaria) lembra unha vez máis que a reforma do financiamento autonómico, que conleva unha reforma dos impostos vinculados a el, non admite máis demora.